محوطه تاریخی روستای خورهه

محوطه تاریخی روستای خورهه

خورهه در اوستا به مفهوم “محل برآمدن خورشيد” است و از سويي کلمه “خور” به مفهوم منطقه ييلاقي است، اين منطقه در شمال شرق محلات و در بين روستاهاي دودهک، ورين و آب گرم، در کنار رودخانه خورهه قرار دارد. روستای خورهه در شمال شرقی شهرستان محلات قرار دارد و از غرب به کوه سوراخ گاو و از جنوب به کوه زرین محدود می شود. این روستا در محدوده کوهستانی شمال شهرمحلات استقرار یافته است. خورهه هنوز بافت قديمي و سنتي خود را حفظ کرده و آب و هوای آن در بهار و پاییز ملایم و مطبوع و در تابستان گرم و در زمستان سرد و خشک است. رودخانه فصلی خورهه از درون روستا عبور می کند. معبر منسوب به دوره سلوکی، پل و کاروانسرای صفوی از آثار مهم آن  است. مردم روستای خورهه به زبان فارسی سخن می گویند. مسلمان و پیرو مذهب شیعه جعفری هستند. روستای خورهه در ناحیه مرتفعی واقع شده و مناظر و چشم اندازهای کم نظیری دارد. آب وهوای تمیز طبیعت سرسبز، معماری زیبا ی روستایی و آثار تاریخی کهن موجب گردیده تاهرسال عده کثیری از گردشگران به این روستا سفر نمایند. مناطق دیدنی آن شامل، غارتاریخی سوراخ گاو، بنای باستانی معبد و میل هایی منسوب به دوره سلوکی، امامزاده خورهه اشاره کرد. محوطه اشکانی و معروف خورهه در کنار روستای خورهه جاذبه ای طبیعی و تاریخی را رقم زده است که سبب گردیده این منطقه جزء مناطق نمونه گردشگری قرار گیرد.

ستون‌هاي سنگي شهر باستاني خورهه از دوران اشکانيان و در شمال شرق شهرستان محلات، در روستاي خورهه در منطقه پشت گدار و در فاصله ۴۴ کيلومتري شهر محلات واقع شده است. اولين نقشه اين منطقه توسط مهندس حاکمي در سال 1355 با تحليل معماري کشيده شد. اکثر آثار کشف شده در اين منطقه به سال 1355 بازمي گردد و در بين آثار کشف شده، مي توان به پيه سوز سفالي، کوزه دسته دار، کوزه کروي، قطعات سنگي تزئيني و شيشه، اشياء فلزي و اسکلتهاي انسان اشاره کرد. اداره باستان شناسی در تابستان ۱۹۵۵ (ميلادي) تصمیم به انجام حفاري‌هاي باستاني در اين مکان گرفت تا ساختمان آن را آشکار سازد. در خلال اين کاوش‌ها، تعدادي سفال و چند تکله نقره متعلق به دوره سلوکيان کشف شد. اين اثر در تاريخ ۱۵ دي ۱۳۱۰ با شماره ثبت ۱۳۱ به‌عنوان يکي از آثار ملي ايران به ثبت رسيده است. تحقيقات انجام شده و آثار کشف شده در دشت و ارتفاعات خورهه نشان مي دهد سابقه سکونت و قدمت منطقه به هزاره دوم قبل از ميلاد باز مي‌گردد. اين منطقه داراي اسناد تاريخي است و “لويي واند نبرگ” در کتاب باستان شناسي ايران باستان به نقل از هرتسفلد آورده است: “قابل تذکر است کمي به سمت جنوب در خورهه که سر راه اراک به کاشان است، معبدي است که هنوز دو ستون يوناني در آن پا برجاست.” پايه اين ستون‌ها مدور ساده و سر ستون‌ها به سبک و شيوه ايونيک که نوعي ديگر از ستون سازي يونان با افکار و اسلوب محلي است، ساخته شده است.

بناي تاريخي خورهه در مساحتي حدود 3550 متر احداث شده که شامل سه بخش ايوان اصلي، مجموعه بخش شمالي و مجموعه بخش غربي است. ايوان اصلي داراي 12 ستون در دو رديف بوده و در چهار طرف داراي ديواره جرز مانندي است. ارتفاع ستون ها بيش از هفت متر است که با توجه به حجم سقف ايوان ها ارتفاع ستون ها به بيش از 9 متر مي­رسيده است. دو ستون از اين مجموعه برجاي مانده است. ستونهای سنگي از نوع تراورتن است که با توجه به وجود معادن سنگ در محلات بهترين نوع سنگ موجود در منطقه است. اين آثار با آثاري چون تخت جمشيد از نظر نقش بندي تفاوت داشته و از پايه ستون به طرف بالا به شکل مخروطه ناقص باريک ساخته شده و سطح مخروط ها حلزوني است. بر اساس اسناد موجود تا سال 378 هجري چهار ستون پابرجا بوده است که به مرور تخريب شده اند. پايه اين ستون‌ها مدور ساده و سر ستون‌ها به سبک و شيوه ايونيک که نوعي ديگر از ستون سازي يونان با افکار و اسلوب محلي است، ساخته شده است.  اولين نقشه اين منطقه توسط مهندس حاکمي در سال ۱۳۵۵ با تحليل معماري کشيده شد با اين حال بناي تاريخي خورهه در مساحتي حدود ۳۵۵۰ متر احداث شده که شامل سه بخش ايوان اصلي، مجموعه بخش شمالي و مجموعه بخش غربي است. ايوان اصلي داراي ۱۲ ستون در دو رديف بوده و در چهار طرف داراي ديواره جرز مانندي است.

مجموعه بقايا و ستونهاي خورهه از جمله مهمترين آثار بر جاي مانده از دوران باستان ايران زمين است که مورخان از اين مجموعه به عنوان، آتشکده، معبد، کاخ و مرکز برگزاري جشنها و مراسم هاي مذهبي و ملي، عمارت و منزل ييلاقي و قبرستان ياد کرده اند که در دوره هاي باستان و دوره اسلامي مورد استفاده بوده است.در کاوش هاي به عمل آمده از اين منطقه، آثار متعددي از دوره سلوکيان، اشکانيان، ساسانيان و دوره اسلامي به دست آمده است که نشانگر کاربردهاي مختلف آثار اين منطقه در دوره هاي مختلف بوده است.

خورهه ازجمله محوطه­های مهم تاریخی در حوزه شهرستان محلات می­باشد که همواره مورد توجه ایرانیان و مستشرقان زیادی قرار گرفته­است. این مجموعه باستانی و تاریخی از آثار باستاني کشور که محلي براي مطالعه باستان شناسان است با شماره ملي 131 در آثار ملي کشور به ثبت رسيده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *